Nuôi cá rô phi trong những năm qua đã đem lại hiệu quả lớn cho người nuôi với năng suất cao, giá thành ổn định, ít bị bệnh. Tuy nhiên, do biến đổi khí hậu, điều kiện thời tiết có những diễn biến bất thường đã dẫn đến một số bệnh thường gặp, phát sinh và gây bệnh cho cá Rô phi thả nuôi trong mùa nắng nóng như sau
1. Bệnh do Tilapia Lake virus (TILV)
a. Dấu hiệu bệnh lý:
- Bệnh gây tỷ lệ chết cao, đặc biệt là ở cá nhỏ, do đó khi thấy có hiện tượng cá rô phi nuôi chết nhiều, không rõ nguyên nhân thì có thể nghi đây là bệnh do TiLV gây ra.
- Cá mắc bệnh có biểu hiện chán ăn, màu sắc cơ thể biến đổi (sẫm màu), thay đổi tập tính bơi lội (như tập trung ở trên bề mặt, bơi lờ đờ), ngừng kéo đàn, hôn mê trước khi chết.
- Các dấu hiệu bên ngoài có thể thấy gồm: Hiện tượng xung huyết, xuất huyết não; ăn mòn và lở loét từ dạng điểm đến mảng trên da; mang tái nhợt; mắt bị teo lại hoặc lồi ra, có hiện tượng đục thủy tinh thể, xoang bụng và hậu môn phình to; vây dựng lên, có thể bong tróc; đuôi cá bị ăn mòn.
Ảnh: Cá rô phi bị chết do nhiễm bệnh TILV
b. Phòng và chống bệnh
Hiện nay chưa có biện pháp kiểm soát hiệu quả dịch bệnh này, vì vậy cần áp dụng các biện pháp sau khi nghi ngờ hoặc phát hiện bệnh do TiLV gây ra trên cá rô phi, cụ thể:
- Nếu có hiện tượng cá rô phi chết nhiều bất thường, phải báo ngay cho cơ quan thú y nơi gần nhất để triển khai kịp thời các biện pháp phòng chống bệnh.
- Cá rô phi giống trước khi thả nuôi cần được lấy mẫu gửi phòng thử nghiệm có đủ năng lực để xét nghiệm sàng lọc đối với mầm bệnh TiLV.
- Tuyệt đối không vận chuyển cá rô phi sống từ các ao nuôi đã bị bệnh sang các ao/vùng nuôi không bị bệnh để hạn chế dịch bệnh lây lan.
- Không vứt cá chết, cá bệnh, xả thải nước ao nuôi bị bệnh nhưng chưa qua xử lý ra ngoài môi trường làm lây lan dịch bệnh. Hố tiêu hủy cá chết phải cách xa nguồn nước, khu dân cư ít nhất 50 m. Sử dụng vôi bột rắc xuống hố và phun thuốc sát trùng quanh khu vực hố.
- Áp dụng các biện pháp an toàn sinh học, tăng cường quản lý ao nuôi để hạn chế mầm bệnh lây lan qua dụng cụ, phương tiện và con người (sử dụng các biện pháp vệ sinh, tiêu độc sát trùng).
2. Bệnh xuất huyết do vi khuẩn Streptococcus
- Cá bơi lờ đờ, tách đàn, bơi xoắn tròn một lúc sau đó chìm dưới đáy ao. Xuất hiện các đốm đỏ trên bụng và thân cá . Da biến đổi sang màu tối sẫm, các gốc vây và nắp mang bị xuất huyết. Mắt cá bị đục mờ, có thể bị lồi cả mắt ra. Khi cắt mang, thấy có đoạn mang bị xơ. Nếu cá bị nặng, mang chuyển sang màu trắng, có bùn bám lên trên. Khi mổ bụng thấy ruột cá không có thức ăn, bị xuất huyết, gan thâm tím, thận nhũn, mùi hôi thối, tanh.
b. Trị bệnh
- Sử dụng Doxycilne trộn vào thức ăn với liều lượng 5-7g/100kg cá/ ngày, cho ăn liên tục trong 5 - 7ngày;
- Trong quá trình trộn thức ăn cho cá, chú ý nên giảm đi một nửa lượng thức ăn hàng ngày sau đó mới trộn thuốc, cá sẽ ăn hết toàn bộ lượng thức ăn có thuốc.bổ sung 4- 5gVitamin C/100kg cá/ngày để tăng sức đề kháng cho cá.
- Kết hợp xử lý môi trường nước: Dùng Vicato dạng viên sủi hoặc Iodine (liều lượng theo hướng dẫn của nhà sản xuất). Nên xử lý 2 lần, trước khi cho cá ăn thuốc để diệt vi khuẩn trong nước và sau khi cho ăn thuốc để diệt vi khuẩn do cá bệnh bài tiết ra.
3. Bệnh viêm ruột do vi khuẩn Aeromonas hydrophila gây nên
Cá kém ăn hoặc bỏ ăn nỏi lờ đờ trên mặt nước. Da các thường đổi màu không có ánh bạc, các mất nhớt, khô ráp, rụng vẩy. Bụng chướng to và hậu môn sưng đỏ có dịch nhầy chảy ra.
Các đốm xuất huyết màu đỏ xuất hiện trên thân, gốc vây, quanh miệng, râu xuất huyết hoặc bạc trắng, có thể xuất hiện các vết loát ăn sâu vào cơ. Khi giải phẫu, thấy ruột đầy hơi, không có thức ăn, thành ruột viêm loét và xuất huyết.
- Dùng Doxycilne trộn với thức ăn liều lượng 5-7g/100kg cá/ ngày, cho ăn liên tục trong 5 - 7ngày .
- Cho cá ăn thêm thuốc Tiên Đắc I 200g/100kg cá/ngày kết hợp cùng Vitamin C 3 - 5gam/kg thức ăn/ngày để nâng cao sức đề kháng.
- Xử lý môi trường nước bằng Vicato hoặc Iodine theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Chú ý khi dùng thuốc kháng sinh, sau 20 - 30 ngày người nuôi mới được thu hoạch cá, để không còn dư lượng kháng sinh trong thịt cá, làm ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng.
